PwC onderzocht in opdracht van Gasunie welke technieken de Nederlandse industrie kunnen helpen de CO₂-uitstoot richting 2050 drastisch terug te brengen. De conclusie is helder: CCS levert met afstand de grootste bijdrage aan de benodigde emissiereductie. Richting 2040 kan ongeveer 21 miljoen ton CO₂ per jaar worden afgevangen en opgeslagen. PwC noemt CCS zelfs de dominante motor achter de verduurzaming van de Nederlandse industrie richting 2040.
Weinig alternatieven
Voor afvalenergiecentrales (AEC's) is die conclusie extra relevant. Anders dan veel andere sectoren kunnen zij hun proces niet elektrificeren of vervangen door waterstof. Zolang er niet-recyclebaar restafval is, is thermische afvalverwerking noodzakelijk. Uit de techno-economische analyse van PwC blijkt dat grootschalige CO₂-afvang voor AEC's de meest logische én kosteneffectieve route is om de resterende uitstoot terug te dringen.
De potentie is groot. PwC becijfert dat de afvalsector jaarlijks ongeveer 1,9 miljoen ton CO₂ kan afvangen, goed voor circa 91 procent van de huidige emissies. Bovendien vormt de benodigde infrastructuur volgens de onderzoekers geen onoverkomelijk knelpunt. Wanneer de geplande uitbreidingen van CO₂-transport en -opslag volgens planning worden gerealiseerd, is er voldoende capaciteit beschikbaar om de vraag vanuit de industrie op te vangen.
Honderden miljoeneninvesteringen
Dat is niet alleen theorie. De afvalsector werkt inmiddels aan meerdere CCS-projecten. Attero ontwikkelt in Moerdijk een installatie die jaarlijks ruim 600 kiloton CO₂ kan afvangen. AVR werkt in Rozenburg aan een project van 440 kiloton per jaar, AEB wil in Amsterdam jaarlijks 500 kiloton afvangen en ook EEW heeft plannen voor 270 kiloton en beschikt inmiddels over de benodigde vergunningen. Samen zijn deze projecten goed voor investeringen van honderden miljoenen.
Tegenstrijdig beleid
Juist daarom maakt de sector zich zorgen over het huidige investeringsklimaat. Volgens de Vereniging Afvalbedrijven staat de noodzaak om fors in CCS te investeren op gespannen voet met het huidige beleid. Terwijl het kabinet inzet op forse CO₂-reductie, worden AEC's geconfronteerd met hoge nationale lasten waardoor het goedkoper wordt om Nederlands afval in het buitenland te laten verwerken. De vereniging waarschuwt dat de extra belastingdruk – waaronder de heffing van €567 miljoen die voortvloeit uit het schrappen van de plasticheffing – de financiële ruimte voor verduurzamingsinvesteringen zwaar onder druk zet. Dat wringt. De overheid verwacht dat AEC's fors investeren, maar vergroot de financiële risico's.
Negatieve emissies
Dat AEC’s die investeringszekerheid krijgen, is cruciaal. Zij kunnen namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het klimaatbeleid. Een aanzienlijk deel van het afval dat zij verwerken bestaat uit biogene materialen, zoals hout, papier en voedselresten. Wanneer de daarbij vrijkomende CO₂ wordt afgevangen en opgeslagen, wordt niet alleen uitstoot voorkomen, maar wordt ook CO₂ uit de atmosfeer verwijderd. Daarmee behoren AEC's tot de weinige sectoren die daadwerkelijk negatieve emissies kunnen realiseren.
Ook TNO onderstreepte onlangs het belang van AEC’s voor het behalen van de Nederlandse en Europese klimaatdoelen. Volgens TNO zijn drie voorwaarden essentieel: voldoende AEC-capaciteit binnen de Europese markt, inzet van die capaciteit op de verwerking van niet-recyclebare reststromen uit de productie van gerecyclede grondstoffen, én grootschalige toepassing van CCS.
Den Haag is aan zet
De conclusie van PwC is duidelijk: zonder CCS zijn de klimaatdoelen voor de Nederlandse industrie nauwelijks haalbaar. Voor AEC’s is CCS bovendien de meest logische en kosteneffectieve verduurzamingsroute. Volgens de Vereniging Afvalbedrijven hoort daar echter ook een stabiel investeringsklimaat bij. Wie van AEC’s verwacht dat zij honderden miljoenen investeren in CCS, kan diezelfde bedrijven niet tegelijkertijd opzadelen met extra nationale lasten. Volgens de sector is juist nú duidelijkheid nodig, zodat de noodzakelijke investeringen niet verder worden vertraagd.
Wil Den Haag dat de enorme investeringen in CCS daadwerkelijk van de grond komen, dan zal de extra heffing van €567 miljoen volgens de sector van tafel moeten.