Volgens TNO is een nationale aanpak waarbij Nederland zijn AEC-capaciteit afbouwt niet realistisch. Terwijl Nederland jarenlang uitging van minder capaciteit, groeit in Europa juist de behoefte aan hoogwaardige verwerking van niet-recyclebaar afval. Behoud van de Nederlandse AEC-capaciteit is volgens TNO essentieel voor een betrouwbare afvalverwerking. Bovendien leveren de Nederlandse AEC’s een belangrijke bijdrage aan de Europese klimaat- en circulaire doelstellingen. Daarmee staat deze conclusie op gespannen voet met het voornemen van het vorige kabinet om de nationale verbrandingscapaciteit stapsgewijs af te bouwen.
Niet minder, maar méér
Tijdens de presentatie van het rapport in Nieuwspoort maakte TNO duidelijk dat afvalbeleid niet langer uitsluitend vanuit nationaal perspectief kan worden bekeken. De Europese afvalmarkt is daarvoor te sterk met elkaar verweven. Waar Nederland het storten van brandbaar huishoudelijk en vergelijkbaar afval volledig heeft uitgebannen, gebeurt dit in veel andere EU-landen nog wel. Dat is ongewenst, want bij dat storten komt het krachtige broeikasgas methaan vrij.
Vanaf 2035 mag volgens Europese regelgeving nog maximaal 10 procent van het afval worden gestort. Om die doelstelling te halen, is voldoende hoogwaardige verwerkingscapaciteit noodzakelijk. Volgens TNO kunnen de moderne Nederlandse AEC's hierin een belangrijke rol vervullen door Europese reststromen en residuen uit recyclingprocessen veilig en efficiënt te verwerken. De Europese transitie vereist voldoende hoogwaardige verwerkingscapaciteit.
Klimaatoplossing
Volgens TNO reikt de bijdrage van de Nederlandse AEC's verder dan alleen afvalverwerking. Ze vormen een onmisbare schakel in de circulaire economie. De Nederlandse industrie heeft richting 2030 meer gerecyclede grondstoffen nodig uit andere Europese landen om nieuwe circulaire producten van te kunnen maken. Dat kan alleen als er ook een oplossing is voor de onvermijdelijke reststromen die daarbij vrijkomen. AEC’s kunnen daar duurzame energie en warmte van produceren.
De grootste klimaatwinst ligt volgens TNO in de combinatie van drie maatregelen:
- behoud van voldoende AEC-capaciteit;
- verwerking van residuen uit recyclingprocessen;
- grootschalige toepassing van CO₂-afvang en -opslag (CCS).
Door CCS toe te passen bij installaties die afval met een hoog biogeen aandeel verwerken, kunnen netto negatieve emissies ontstaan. CO₂ die eerder door biomassa uit de atmosfeer is opgenomen, wordt daarbij afgevangen en permanent opgeslagen. Daarmee kunnen AEC's uitgroeien tot een belangrijk instrument om de Europese klimaatdoelen te realiseren.
Investeringszekerheid
De Nederlandse afvalsector wil de komende jaren fors investeren in verdere verduurzaming van AEC's. De voortdurende onzekerheid over mogelijke afbouw van de verbrandingscapaciteit remt deze investeringen echter af. Vooral projecten voor CO₂-afvang en -opslag, met een gezamenlijke investeringswaarde van miljarden euro's, vragen om langjarige beleidszekerheid.
Daar komt bij dat de aangekondigde lastenverzwaring van 567 miljoen euro de investeringsruimte van de sector verder onder druk zet. Ook is nog altijd geen uitvoering gegeven aan de motie-Stultiens, waarin de Tweede Kamer het demissionaire kabinet vorig jaar opriep de budgettaire opgave niet langer primair via de afvalsector op te lossen. Juist nu investeringen nodig zijn om de klimaatdoelen te halen, dreigt het overheidsbeleid deze ontwikkeling af te remmen.
Europese schakel
TNO benadrukt dat keuzes over AEC-capaciteit, recycling, afvalimport en CCS in samenhang moeten worden gemaakt. Alleen dan sluit de Nederlandse afvalinfrastructuur aan op de ontwikkeling van het Europese afval-, grondstoffen- en energiesysteem.
De boodschap uit Nieuwspoort is helder: afbouw van Nederlandse AEC-capaciteit kan nadelig uitpakken voor Nederland en leiden tot minder efficiënte afvalverwerking elders in Europa en daarmee tot hogere broeikasgasemissies. Wie de Europese klimaat- en circulaire doelstellingen serieus neemt, kan volgens TNO niet om behoud van de hoogwaardige Nederlandse AEC-capaciteit heen.