De NVPG vertegenwoordigt bedrijven die vervuilde grond reinigen, vaak betreft het voormalige industrieterreinen. Die grond wordt na sanering opnieuw gebruikt, bijvoorbeeld voor woningbouw. Juist die binnenstedelijke locaties zijn volgens NVPG-voorzitter Hans Boer belangrijk om de woningnood aan te pakken, want: ,,Daar ligt de ruimte om te bouwen zonder nieuwe natuur of landbouwgrond aan te tasten.” Maar door de aangekondigde hogere afvalstoffenbelasting worden die saneringen veel duurder,” benadrukt Hans Boer. ,,Bedrijven gaan meer betalen over afval en vervuilde grond die ze afvoeren. Een goed werkend systeem komt onder druk te staan; dat heeft grote, negatieve gevolgen.”
Bouwen in het groen
Boer verduidelijkt: ,,Als sanering te duur wordt, valt een project al snel af. Het gevolg is dat plannen vertragen of helemaal niet doorgaan. Dan worden die woningen daar dus niet gebouwd.” Boer vreest voor een onwenselijke verschuiving naar het groen: ,,Het bouwen zal eerder plaatsvinden op schone, goedkopere locaties buiten de stad. Dan schuift de druk richting weilanden en landbouwgrond, terwijl vervuilde binnenstedelijke plekken blijven liggen. Dat is precies wat je niet wilt in ruimtelijke ordening.”
Volgens de NVPG is het Haagse belastingplan extra wrang omdat Nederland juist goed presteert op het gebied van grondreiniging en hergebruik. ,,Ongeveer 80 tot 85 procent van de gereinigde grond krijgt een nieuwe toepassing. Dat is een mooi voorbeeld van circulariteit in de praktijk.” De hogere afvalstoffenbelasting vindt Boer een verkeerd signaal: ,,Belasting moet gedrag sturen, niet een goed werkende keten onnodig duur maken. Nu is het vooral een gemakkelijke manier om geld op te halen.”
Milieu en gezondheid in gedrang
Een belangrijk punt van zorg is volgens Hans Boer dat de maatregel ongewenste neveneffecten kan hebben. ,,Als het in Nederland te duur wordt, zal afval eerder naar het buitenland gaan of minder zorgvuldig worden verwerkt. Dan krijg je precies wat je niet wilt: minder controle en mogelijk slechtere verwerking.” Ook wijst Boer op de bredere milieugevolgen van het uitstellen van saneringen.
,,Vervuilde grond verdwijnt niet vanzelf. Als je niets doet, blijft de vervuiling in de bodem zitten en kan die zich verspreiden. Denk aan stoffen zoals PFAS die in het grondwater terecht kunnen komen.” Volgens Boer raakt de dreigende verhoging van de afvalstoffenbelasting met 567 miljoen euro meerdere doelen tegelijk. ,,Het gaat niet alleen om woningbouw op de gewenste locaties. Het gaat ook om milieu, gezondheid en de manier waarop we in Nederland met onze ruimte omgaan.”
Belast de vervuiler
Volgens Hans Boer zou de overheid beter het begin van de keten belasten om daarmee afval en vervuiling effectief tegen te gaan. ,,Als je aan de voorkant stuurt, voorkom je problemen aan de achterkant. Nu maak je het opruimen duurder, maar daarmee los je het probleem niet op.”
De NVPG roept de overheid op de effecten van de voorgenomen belastingverhoging opnieuw te bekijken. Voor Boer is het duidelijk: de extra afvalheffing zet de hele keten onder druk. ,,Van grondreiniging tot woningbouw en van circulariteit tot milieubescherming, alles hangt met elkaar samen. Als je op één plek zo’n zware fiscale ingreep doet, dan verstoort dat het hele systeem.”