China omarmt afvalverbranding om elektriciteit op te wekken, zo meldt China Global Television Network, de internationale Engelstalige nieuwszender van China. In 2024 had het land een capaciteit van 27,38 GW, genoeg voor 145 miljard kWh elektriciteit, en verwerkte het dagelijks 1,158 miljoen ton afval. Het aandeel afval dat wordt verbrand steeg van 9,8% in 2005 naar 84,6% in 2024, terwijl het storten afnam tot 5%.
Het is een succesverhaal, want voorheen puilden de stortplaatsen uit, terwijl de zorgen over milieuschade toenamen. Om energie te blijven opwekken, worden oude stortplaatsen nu zelfs uitgegraven en dat voorkomt verdere uitstoot van methaan.
Cruciale rol
Ook in Nederland vervullen AEC’s een cruciale rol. Zonder onze AEC-capaciteit dreigt restafval te worden geëxporteerd of gestort, energieproductie weg te vallen, en worden warmte en elektriciteit minder vanzelfsprekend. Uiteraard is het belangrijk om recyclebaar afval te recyclen, maar ook daarna blijft er nog veel restafval over.
AEC’s zijn dan ook een noodzakelijke schakel in ons afval- en energiesysteem. Dr. ir. Martien Visser berekende dat hun warmteproductie overeenkomt met 1,5 miljard m³ LNG-equivalent per jaar. AEC’s voorzien circa 20% van alle warmte in Nederlandse warmtenetten. Maar in tegenstelling tot China is de Nederlandse politiek niet unaniem enthousiast over deze bijdrage.
Nationale heffingen
Het ideaalbeeld van sommige politieke partijen is een 100% circulaire economie in 2050 zonder afval. Maar de realiteit is dat we daar nog lang niet zijn en dat beleidsmakers moeten toegeven dat er ook in een 100% circulaire economie afval overblijft dat je niet kunt recyclen. Hoe dan ook, deze afvalreststroom moet minimaal de komende decennia veilig en efficiënt verwerkt worden.
Maar nationale heffingen, waaronder de CO₂-belasting van 567 miljoen euro, bovenop Europese heffingen, brengen het voortbestaan van onze AEC’s in gevaar. Door de toenemende lastendruk ontstaat er een ongelijk Europees speelveld en is er minder ruimte om investeringen te doen in nieuwe, schonere technieken zoals CO₂-afvangtechnologie (CCUS), nascheiding van plastic en extra uitkoppeling van warmte voor stadsverwarming.
Circulaire ambities
De functie van AEC’s is allang aan het verschuiven: ze zijn niet louter meer een eindstation, maar maken deel uit van een bredere grondstoffenketen die energie en warmte teruggeeft aan de maatschappij en grondstoffen terugwint. Om onze energievoorziening én onze circulaire ambities te realiseren, doet Nederland er verstandig aan vast te houden aan een realistische afvalstrategie. Om met Martien Visser te spreken: ,,Elke megajoule AEC-warmte is pure winst.”
En wat betreft die extra CO₂-belasting van 567 miljoen euro:
leg de rekening neer buiten de circulaire keten en niet bij de AEC’s die het voor Nederland opruimen.
Laat de vervuiler betalen, niet de opruimer, dát is pas eerlijk!